उग्ररथ, षष्ट्यब्दपूर्ती, भीमरथी, सहस्रचंद्रदर्शन आणि शताभिषेक: वयाच्या टप्प्यांवरील शांती विधी

आयुष्याचे एक-एक दशक यशस्वीपणे पूर्ण होणे हा ईश्वरी कृपेचा प्रसाद मानला जातो. म्हणूनच वयाच्या ठराविक टप्प्यांवर कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी, उत्तम आरोग्यासाठी आणि दीर्घायुष्यासाठी विशेष वैदिक शांती विधी सांगितले आहेत. बहुतेक वेळा मुले-नातवंडे आपल्या आई-वडिलांसाठी किंवा आजी-आजोबांसाठी हा सोहळा आयोजित करतात — संपूर्ण कुटुंबासाठी तो एक आनंदाचा उत्सव ठरतो.

कोणता विधी कधी?

उग्ररथ शांती (वय ५९ पूर्ण)

वयाच्या ५९ व्या वर्षी होणाऱ्या शारीरिक आणि मानसिक बदलांच्या काळात आरोग्य, दीर्घायुष्य आणि ग्रहांची अनुकूलता मिळवण्यासाठी ही शांती केली जाते. मृत्युंजय देवता प्रतिमा, नवग्रह ताम्हणे आणि हवन हे याचे मुख्य अंग आहे; पुरणपोळीचा महानैवेद्य दाखवला जातो.

षष्टीपूर्ती शांती (वय ६० पूर्ण)

वयाची ६० वर्षे यशस्वी पूर्ण झाल्याबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी केला जाणारा हा मुख्य वैदिक विधी आहे. ६० वर्षांचे प्रतीक म्हणून ६० दिवे लावले जातात, ८ कलशांनी अभिषेक होतो आणि यजमान दांपत्याला नवीन वस्त्रे (धोतर-शाल व साडी) अर्पण केली जातात.

भीमरथी शांती (वय ७० पूर्ण)

वयाच्या ७० व्या वर्षी काळाच्या प्रभावापासून रक्षण होण्यासाठी, मानसिक शांतता आणि आध्यात्मिक प्रगतीसाठी हा विधी केला जातो. यात आयुष्य सूक्ताचे पठण विशेष महत्त्वाचे असते.

सहस्रचंद्रदर्शन शांती

वयाची ८० वर्षे पूर्ण होऊन ८ महिने व ८ दिवस झाल्यावर व्यक्तीने आयुष्यात १,००० पूर्ण चंद्र पाहिलेले असतात. या भाग्याबद्दल देव, ऋषी आणि पूर्वजांचे आशीर्वाद घेण्यासाठी हा अत्यंत पवित्र विधी केला जातो. १०८ छिद्रे असलेले सहस्रधारा पात्र, चंद्र प्रतिमा, ८१ दिव्यांचे दीपदान आणि पांढऱ्या फुलांची पूजा ही याची वैशिष्ट्ये आहेत.

शताभिषेक (वय ९९ पूर्ण)

आयुष्याचे शतक पूर्ण झाल्याबद्दल ईश्वरी कृपेचे कौतुक करण्यासाठी आणि संपूर्ण कुटुंबाला दीर्घायुष्याचा आशीर्वाद मिळण्यासाठी हा भव्य सोहळा केला जातो. शंभर वर्षांचे प्रतीक म्हणून १०० दिवे लावले जातात आणि महामृत्युंजय मंत्राचे पठण होते.

दक्षिणा — एका नजरेत