आपल्या सनातन हिंदू संस्कृतीत दररोज किंवा विशिष्ट वारी (मंगळवार, शुक्रवार, सोमवार) कुलदेवतेचा किंवा महादेवाचा अभिषेक करण्याची प्राचीन परंपरा आहे. अभिषेक म्हणजे केवळ देवाला पाण्याने किंवा दुधाने आंघोळ घालणे नव्हे, तर ती एक अत्यंत पवित्र अशी ऊर्जा जागृत करण्याची प्रक्रिया आहे.
परंतु, अनेकदा माहितीच्या अभावामुळे आपल्याकडून नकळत काही चुका होतात, ज्यामुळे पूजेचे पूर्ण फळ मिळत नाही. आज आपण अशाच ५ प्रमुख चुका आणि अभिषेकाची शास्त्रोक्त पद्धत जाणून घेणार आहोत.
अभिषेकादरम्यान होणाऱ्या ५ सामान्य चुका
- ताकाची / मूर्तीची अवाजवी झीज: तांब्याच्या किंवा चांदीच्या टाकांवर (मूर्तींवर) लिंबू, चिंच किंवा पित्तांबरी लावून खूप जोरात घासणे टाळा. यामुळे मूर्तीवरील देवतेची रेखाटने पुसली जातात आणि दोष निर्माण होतो.
- अभिषेकाचे पाणी थेट बेसिनमध्ये वाहून देणे: देवाचा अभिषेक झालेले पाणी (तीर्थ किंवा चरणोदक) अत्यंत पवित्र असते. ते चुकूनही सिंक किंवा बेसिनमध्ये वाहून देऊ नये.
- चुकीच्या पात्राचा वापर: महादेवाला किंवा विष्णूला अभिषेक करताना प्लास्टिकच्या पात्रांचा वापर करणे पूर्णपणे निषिद्ध आहे. नेहमी तांब्याचे, पितळाचे किंवा चांदीचे धारपात्र वापरावे.
- पंचामृताचा अयोग्य क्रम: पंचामृत बनवताना दूध, दही, तूप, मध आणि साखर शास्त्रोक्त क्रमानेच अर्पण करावी लागते.
- थेट जमिनीवर बसणे: देवाची पूजा किंवा अभिषेक करताना कधीही थेट जमिनीवर बसू नये, यामुळे शरीरातील सात्त्विक ऊर्जा जमिनीत लुप्त होते.
शास्त्रोक्त तोडगा आणि योग्य पद्धत
- योग्य क्लिनिंग: मूर्ती स्वच्छ करण्यासाठी रासायनिक पावडर ऐवजी विभूती (शुद्ध भस्म) किंवा पांढरे चंदन वापरावे. यामुळे मूर्ती चमकते आणि तिची पवित्रता राखली जाते.
- तीर्थाचे विसर्जन: अभिषेकाचे पाणी एका स्वतंत्र पात्रात गोळा करून ते घरातील तुळशीच्या किंवा इतर पवित्र झाडाच्या मुळाशी टाकावे.
- आसनाचा वापर: पूजा करताना नेहमी दर्भाचे (कुश) किंवा सुती (कापडी) आसन वापरावे.